شما هم گردونه های لوزی شکل نخی که با دو تکه چوب حصیر، یا شاخه درخت می ساختیم را به یاد دارید؟ آیا می دانستید نام اصلی این گردونه های رنگی “چشم خداوند” (Ojo de Dios ) است و پیشینه آن به سرخپوستان مکزیک برمی گردد؟ گردونه چشم خدا، در باور مکزیکی ها به شفای بیماران کمک می کرده و باعث برکت خانه می شده است. چشم خدا در واقع به همان چشم معنوی اشاره دارد که باعث درک و دریافت معنویات ناشناخته می شود. گفته می شود که گردونه ها در اصل چهار پر بوده و اشاره به چهار عنصر اصلی یعنی؛ زمین، آتش، هوا و آب دارد.

سرخپوستان بومی مکزیک، چشم خدا را به نشانه برکت به یکدیگر هدیه می دادند. همچنین وقتی مردی پدر می شد، برای نوزاد خود گردونه ای می ساخت و تا پنج سالگی کودک، هر سال یک ردیف نخ را اضافه می کرده است.

این هنر دست ساخت نوعی موتیف بافی است و به دلیل زیبایی و انرژی مثبتی که در خود دارد، در دنیای امروز همچنان پا بر جاست که بیشتر جنبه صنایع دستی پیدا کرده است و می تواند کاربردهای زیادی در این زمینه داشته باشد، از جمله: دکور منزل و اتاق کار، آویزهای رقصان بالای سر نوزادان، تزئین بسته بندی هدایا، زیورآلات و … . در زمان کودکی مدل های ساده چشم خدا را می ساختیم، در این آموزش با قدری پیچیدگی بیشتر به ساخت یک گردونه زیبا خواهیم پرداخت. این گردونه ها را در سایزهای بزرگ و کوچک بسازید تا هم با کامواهای رنگی هنردرمانی کرده باشید و هم صاحب آویزهای رنگارنگ برای تزئین اتاقتان شده باشید. این آموزش همچنین می تواند توسط مربیان مهد کودک و مدارس به عنوان پروژه هنری اجرا گردد.

وسایل مورد نیاز:

  • سیخ چوبی یا شاخه درخت: ۸ عدد
  • کاموا: در ترکیب رنگی شاد و متنوع (این ترکیب رنگی می تواند متناسب با اتاق شما باشد)
  • قیچی
  • خط کش
  • چسب حرارتی

مراحل ساخت:

سیخ چوبی را بر حسب اندازه نهایی گردونه خود ببرید. طول چوب ها باید ۶ سانتیمتر از اندازه گردونه شما بزرگتر باشد، تا بدنه چوب از هر دو انتها ۳ سانتیمتر آزاد باشد که نخ های پیچیده شده در نروند.

سپس با استفاده از چسب حرارتی دو قطعه چوب را از وسط به یکدیگر محکم کنید. تا زمانیکه چسب خنک شود دو قطعه را روی هم نگاه دارید تا خوب بچسبند.

از این بعلاوه چوبی ۲ عدد نیاز خواهیم داشت.

اولین رنگ نخ (سبز) را برداشته و به صورت مورب ( / ) در مرکز بعلاوه بپیچید. سپس خط مورب را برعکس کرده. درست مطابق تصویر شکلی مشابه ضربدر ( X ) را در وسط بعلاوه خواهیم داشت.

این کار را پشت سر هم تکرار کنید؛ سه بار به صورت / و ۳ بار بر عکس.

درست زمانی نخ پشت چوب بالایی قرار گرفت، آن را به دور چوب پیچانده و روی چوب سمت چپ توقف کنید، نخ را به دور چوب سمت چپ پیچانده و روی چوب پایین توقف کنید، نخ را به دور چوب پایین پیچانده و روی چوب چپ توقف کنید، نخ را به دور چوب سمت چپ نیز بپیچانید، حالا مجددا به چوب بالایی رسیده است.

حین انجام کار می توانید گردونه را بچرخانید تا پیچاندن نخ آسانتر باشد. پیچاندن نخ را مطابق مرحله قبل ادامه دهید تا شکلی مانند تصاویر زیر ایجاد گردد.

پشت و روی کار را می توانید در تصویر زیر مشاهده نمایید.

زمانیکه کار با نخ سبز تمام شد، آنرا به دور آخرین چوب گره زده و انتهای نخ را با فصاله چند سانتیمتر برش می زنیم. نخ بعدی (رنگ آبی) را همان جا گره می زنیم.

پیچاندن نخ را به همان روش قبل ادامه می دهیم، به هر چوب که رسیدیم، ابتدا نخ به دور آن چوب می پیچد، سپس به سمت چوب بعدی می رود.

این کار را ادامه دهید تا رنگ آبی به اندازه یک نوار دور قسمت مرکزی (سبز) تشکیل شود.

با یک رنگ نخ دیگر (سرمه ای) و چوب بعلاوه دوم، به همان شکل که نخ سبز و آبی را پیچانده بودیم، یک گردونه دیگر می سازیم. نخ سرمه ای را تا جایی بپیچانید که اندازه آن با مقدار نخ سبز و آبی پیچانده شده به دور گردونه اول برابری کند.

دو گردونه را روی یکدیگر قرار دهید، طوریکه که یک ستاره هشت پر ایجاد شود. گردونه اول را روی گردونه سرمه ای قرار داده و دو گردونه را با هم به پشت برگردانید.

مطابق تصویر زیر، نخ چهارم (توسی) را از به دور چوب های گردونه زیرین می پیچانیم، به طوری که نخ از روی گردونه بالایی عبور کنید.

۳ بار نخ را بپیچانید و به سراغ چوب بعدی بروید، حالا نخ دارد روی چوب های گردونه بالایی (سرمه ای) پیچانده می شود. مراقب باشید نخ ها روی یکدیگر قرار نگیرند. این کار را به حوصله و تمیز انجام دهید.

کار را ادامه دهید تا نخ توسی به دور همه چوب ها  (هر چوب حداقل ۳ دور نخ) پیچانده شود.

نخ پنجم (صورتی) را به شیوه نخ توسی بپیچانید. در تصویر زیر روی کار را مشاهده می کنید.

حالا نوبت نخ ششم (خردلی) است؛ نخ خردلی را به دور یکی از چوب ها (درست جایی که نخ صورتی تمام شده است) گره بزنید. نخ خردلی را به صورت یکی در میان به دور چوب ها بپیچانید. ۳ دور برای هر چوب کفایت می کند. همانطور که می بینید نخ خردلی به شکل یک مربع در آمده است.

می خواهیم نخ هفتم (نارنجی) را عکس نخ خردلی بپیچانیم. یعنی به دور چوب هایی که نخ خردلی پیچانده نشده است.

نوبت به نخ هشتم (قرمز) رسیده است. به یاد دارید که نخ آبی را چگونه پیچانیدم؟ بسیار عالی! نخ قرمز را ماننده نخ آبی در گردونه اول می پیچانیم، تنها با این تفاوت که حالا گردونه ما هشت پر شده است.

*نکته: گردونه چشم خدا را به دو روش می توان بزرگ یا کوچکتر کرد؛ ۱) با افزایش و کاهش تعداد رنگ ها. ۲) با افزایش و کاهش تعداد دفعات پیچاندن نخ ها به دور چوب ها.

کار تمام شد! گردونه زیبای شما آماده است. گردونه زیبای چشم خدا را در رنگبندی های تنوع و جذاب بسازید و به عنوان تزئین جعبه هدایا آن را به دوستان خود هدیه دهید و یا در تنوع سایز به تعداد بسازید و برای دکوراسیون اتاق خود از آنها بهره ببرید.

اگر از اکتشاف و خلاقیت لذت می برید، روش های پیچیدن نخ را تغییر دهید و فرم های جدیدی از گردونه چشم خدا را ابداع نمایید. از این رو در ادامه چند نمونه الهامبخش را نیز قرار می دهیم:

 

دکوراسیون منزل با گردونه چشم خدا:

ساخت زیورآلات با گردونه چشم خدا:

گردونه های فرکتال:

 

The following two tabs change content below.
بنفشه قلیزاده (متولد ۴ تیر ۱۳۶۶ در رشت)، فارغ التحصیل رشته معماری است. علاقه همیشگی وی به هنر باعث شد تا پس از اتمام تحصیلات آکادمیک، در زمینه ساخت مجسمه شروع به فعالیت نماید. وی در فروردین ۱۳۹۴ با مشارکت علیرضا عابدی مجموعه من و هنر را تاسیس نمود و هم اکنون در زمینه تولید زیورآلات تحت برند Violet Handmade و برگزاری نمایشگاه صنایع دستی من و هنر فعالیت می کند.